VIA Valuebased Governance
Bij het werken aan een duurzame toekomst en stabiliteit en continuïteit in een snel veranderende maatschappelijke context is een modelmatige aanpak - zeker in organisaties waar betaalde medewerkers en vrijwilligers samenwerken - een praktische manier om duidelijkheid te behouden en richting te geven aan de gesprekken. Wij hebben zo'n modelmatige aanpak ontwikkeld.

Het VIA Valuebased Governance-model is hét model voor verenigingen, stichtingen en organisaties in het semi-publieke domein, waar vrijwilligers een belangrijke rol spelen in de dagelijkse uitvoering.

Het model biedt een solide en praktisch raamwerk dat niet alleen gericht is op de professionele structuren en processen, maar ook de specifieke dynamiek van organisaties met een mix van betaalde krachten en vrijwilligers respecteert.

De tien bouwstenen van het model versterken governance door transparantie, ethisch leiderschap en effectieve communicatie te combineren, en passen zich aan de unieke context van deze organisaties aan. Het model legt de nadruk op het betrekken van vrijwilligers en medewerkers bij besluitvormingsprocessen, het creëren van ruimte voor feedback en dialoog, en het verankeren van waarden die de basis vormen voor samenwerking.

Daarnaast helpt het model bij het ontwikkelen van duurzame beoordelings- en beloningssystemen die zowel professionele medewerkers als vrijwilligers waarderen op een manier die aansluit bij de missie en maatschappelijke doelen van de organisatie. Dit maakt het VIA Valuebased Governance-model bij uitstek geschikt voor organisaties waar samenwerking tussen betaalde medewerkers en vrijwilligers cruciaal is voor het realiseren van gezamenlijke doelstellingen en het behoud van een positieve en motiverende werkcultuur.
Vrouw1 VIA AS 136318625
Man vrouw VIAmodel vrijstaand
10
01
02
03
04
05
06
07
08
09
Het VIA Governance model
Lees meer

01. Definieer de kernwaarden

Kernwaarden geven richting aan gedrag en besluitvorming binnen maatschappelijke organisaties. Ze vormen het moreel kompas en versterken samenhang, vertrouwen en herkenbaarheid. Door kernwaarden zorgvuldig te ontdekken, te formuleren en te vertalen naar concreet gedrag, worden ze levend en leidend in de organisatie. Bestuurders kunnen hierbij ondersteuning krijgen via dialoogsessies, begeleiding en praktische vertalingen naar beleid en praktijk.

02. Integreer kernwaarden in strategie

Kernwaarden vormen het fundament van een betekenisvolle en betrouwbare organisatie. Maar hoe zorg je ervoor dat deze waarden niet alleen op papier bestaan, maar daadwerkelijk richting geven aan strategie en besluitvorming? Wij ondersteunen bestuurders bij het verankeren, vertalen en toepassen van kernwaarden in de praktijk, zodat organisaties herkenbaar, consistent en toekomstgericht kunnen opereren.

03. Richt governance op stakeholders

Stakeholdergerichte governance in maatschappelijke organisaties betekent het zorgvuldig afwegen van belangen van leden, donateurs, subsidieverstrekkers, medewerkers en andere betrokkenen. Dit vergroot legitimiteit, vertrouwen en duurzame waardecreatie. Transparante besluitvorming, participatie en reflectieve bestuurscultuur zijn hierbij essentieel. 

04. Versterk verantwoordingsstructuur

Een sterke verantwoordingsstructuur is essentieel voor goed bestuur binnen maatschappelijke organisaties. Het vergroot transparantie, vertrouwen en efficiëntie, en maakt verantwoorde keuzes mogelijk. Het is belangrijk om een balans te vinden tussen controle en samenwerking om bureaucratie te vermijden. Bestuurders kunnen ondersteuning krijgen bij het ontwikkelen van formats, indicatoren en procedures, en het creëren van ruimte voor reflectie en dialoog binnen de organisatie.

05. Bepaal duurzaamheidsdoelen

Duurzaamheid is voor maatschappelijke organisaties een integraal onderdeel van strategie, waarbij ecologische, sociale en economische dimensies centraal staan. Het bepalen van duurzaamheidsdoelen vereist bewustwording, visie en praktische stappen, zoals het doen van een materialiteitsanalyse en het formuleren van SMART-doelen. Bestuurders kunnen ondersteuning krijgen bij het ontwikkelen van een duurzaamheidsstrategie en het creëren van draagvlak binnen de organisatie.

06. Ethisch leiderschap bevorderen

Ethisch leiderschap is essentieel voor maatschappelijke organisaties en vraagt om moreel verantwoorde keuzes gebaseerd op integriteit, transparantie en verantwoordelijkheid. Bestuurders moeten een voorbeeldrol vervullen en een cultuur van open communicatie en reflectie creëren. Praktische stappen zijn het expliciet maken van kernwaarden, moreel beraad en het instellen van vertrouwenspersonen. Ondersteuning kan komen in de vorm van training en coaching voor bestuurders.

07. Pas beoordelings- en belonings­systeem aan

Een duurzaam beoordelings- en beloningssysteem bevordert een gezonde organisatiecultuur door niet alleen prestaties te meten, maar ook samenwerking, houding en maatschappelijke impact. Het systeem is transparant, eerlijk en toekomstgericht, en erkent zowel harde als zachte factoren. Het versterkt motivatie, loyaliteit en zingeving. Bestuurders kunnen ondersteuning krijgen bij het ontwikkelen en afstemmen van het systeem op de missie en waarden van de organisatie.

08. Communiceer transparant

Transparante en effectieve communicatie is essentieel voor het functioneren van maatschappelijke organisaties. Het bevordert vertrouwen, samenwerking en betrokkenheid van stakeholders. Duidelijke en tijdige informatie, ruimte voor dialoog en feedback zijn hierbij cruciaal. Bestuurders kunnen ondersteuning krijgen bij het opstellen van communicatiestrategieën en het vertalen van complexe informatie. Dit versterkt de legitimiteit en helpt bij het realiseren van duurzaamheidsdoelen.

09. Evalueer governance

Een effectieve governance is cruciaal voor maatschappelijke organisaties. Regelmatige evaluatie van governance-structuren helpt om knelpunten tijdig te signaleren, processen te verbeteren en te zorgen dat ze passen bij de organisatie en haar ambities. Evaluatie bevordert transparantie, effectiviteit en legitimiteit, en is essentieel voor het realiseren van de missie, vooral bij duurzaamheidsdoelen. Het proces vraagt om openheid, reflectie en concrete verbeteracties.

10. Richt cultuur op continue verbetering

Een effectieve governance is cruciaal voor maatschappelijke organisaties. Regelmatige evaluatie van governance-structuren helpt om knelpunten tijdig te signaleren, processen te verbeteren en te zorgen dat ze passen bij de organisatie en haar ambities. Evaluatie bevordert transparantie, effectiviteit en legitimiteit, en is essentieel voor het realiseren van de missie, vooral bij duurzaamheidsdoelen. Het proces vraagt om openheid, reflectie en concrete verbeteracties.